Εγκληματεί το υπουργείο με τις αγροτικές φυλακές

Γράφτηκε από τον/την Παναγιώτης Γ. Σχίζας

«Στις αγροτικές φυλακές ο χώρος και οι όροι διαβίωσης είναι διαφορετικοί. Εδώ είδα πράσινο, πουλιά, φύση. Η αυτοταπείνωση με τη συναναστροφή μου με τα ζώα με ελευθέρωσαν. Όταν αποφυλακιστώ αυτό θα το χρωστώ στα ζώα. Όταν γεννιούνται τα μικρά, τα φυσώ στο στόμα και το μοσχαράκι παίρνει τις πρώτες ανάσες από τις βλέννες που έχει. Έχω κάνει εκατόν τριάντα έξι γεννήσεις ζώων. Μοναδική εμπειρία…» Απόσπασμα συνέντευξης φυλακισμένου Αγροτικής Φυλακής Κασσαβέτειας.

Οι τέσσερις αγροτικές φυλακές της χώρας είναι στη Κασσάνδρα Χαλκιδικής, στη Κασσαβέτεια Αλμυρού Βόλου, στη Τίρυνθα δίπλα στο Ναύπλιο και στην Αγιά Χανίων. Θεσμοθετήθηκαν από το 1911, ως ο πλέον πρωτοποριακός θεσμός, και συνεχίζουν για περίπου εκατό χρόνια να αποτελούν ένα υποδειγματικό παράδειγμα λειτουργίας εναλλακτικού τρόπου έκτισης των ποινών καθώς και ένα πρότυπο ουσιαστικής προληπτικής αντεγληματικής πολιτικής.

Ο ρόλος των αγροτικών φυλακών

Η πρόσφατη υπουργική απόφαση της μετατροπής τμημάτων των αγροτικών φυλακών σε κλειστές φυλακές, είναι πράξη εγκληματική, και η πολιτική ηγεσία καθίσταται υπόλογη για την επιλογή της αυτή, ιδίως επειδή χρησιμοποιεί ως άλλοθι την πραγματική κατάσταση του υπερπληθυσμού των κλειστών φυλακών. Η μελέτη της ιστορικής εξέλιξης των αγροτικών φυλακών, μας υπαγορεύει να καταδικάσουμε χωρίς κανέναν ενδοιασμό την προοπτική της κατάργησή τους. Πρόσφατη διδακτορική έρευνα που έγινε από το 2005 έως και το 2012 έχει καταδείξει τον ουσιαστικό ρόλο που επιτελούν, καθώς αποτελούν εξ αρχής παραγωγικές μονάδες που αποδίδουν έσοδα στο κράτος και δεν επιβαρύνουν τον Έλληνα φορολογούμενο. Οι τέσσερις αγροτικές φυλακές καθώς και η κεντρική αποθήκη υλικού φυλακών ( ΚΑΥΦ) στον Κορυδαλλό η οποία παράγει ψωμί για φυλακές και ιδρύματα, είναι οι μόνες φυλακές που αποδίδουν έσοδα στο υπουργείο. Επιπλέον, όλοι οι κρατούμενοι στις αγροτικές φυλακές εργάζονται είτε στην ύπαιθρο, υποστηρίζοντας γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες σε καθεστώς ημιελεύθερης διαβίωσης, είτε σε βιοτεχνικές μονάδες παραγωγής άρτου, τυροκομικών προϊόντων, ζαχαροπλαστικής ενώ παράλληλα, εκπαιδεύονται σε διάφορες τέχνες, καταρτίζονται και αποκτούν επαγγελματικές δεξιότητες, χρήσιμες για την ομαλή επανένταξή τους. Έτσι, οι αγροτικές φυλακές παρέχουν τη δυνατότητα της ανάπτυξη της προσωπικότητάς των κρατουμένων μέσω της απασχόλησης, της κατάρτισης, της παραγωγής, της συμμετοχής και σαφώς των πολύ καλύτερων συνθηκών διαβίωσης. Το γεγονός αυτό αποτελεί τον καλύτερο και ασφαλέστερο σωφρονισμό τους όπως προκύπτει από την πολυετή καταγεγραμμένη εμπειρία όλων των διοικήσεων των αγροτικών φυλακών αλλά και των ίδιων των κρατουμένων κατά την έρευνα αυτή. Κατά τον αείμνηστο διευθυντή της αγροτικής φυλακής Κασσαβέτειας, Χρήστο Δραγούτσο, «σωφρονισμός είναι όχι να τιμωρείς αλλά να δίνεις ευκαιρίες για να καταλάβει ο κρατούμενος».

Τα προϊόντα που παράγονται, χρησιμοποιούνται για ίδια κατανάλωση των αγροτικών φυλακών αλλά πωλούνται και σε άλλες φυλακές ή στο ελεύθερο εμπόριο, αποφέροντας έσοδα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ιδιαίτερα οι πωλήσεις προϊόντων σε νοσοκομεία, ψυχιατρεία, γηροκομεία και παιδικούς σταθμούς, είναι ένα ενδεικτικό κομμάτι του κοινωνικού έργου που από την ίδρυσή τους επιτελούν αλλά και μια απόδειξη των εσόδων που αποφέρουν, ενώ δυνητικά μπορούν να αναπτυχθούν ακόμη περισσότερο με την καλύτερη οργάνωσή τους. Οι συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων σε αυτές, είναι πολύ πιο ανθρώπινες, ώστε οι κρατούμενοι αλλά και οι διοικήσεις τους να ομολογούν, σε σύγκριση με τη λειτουργία των κλειστών φυλακών, ότι είναι «η μέρα με τη νύχτα». Με τον τρόπο αυτό, μειώνονται τα ποσοστά υποτροπής και αυξάνονται αυτά της ομαλής επανένταξής, καθιστώντας τον θεσμό αυτό αδιαμφισβήτητο πρότυπο ουσιαστικής προληπτικής αντεγκληματικής πολιτικής.

Ετοιμάζουν κατάργηση;

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με αποφάσεις χωρίς προηγούμενη τεκμηριωμένη μελέτη, προδίδει ότι βρίσκεται σε κατάσταση πανικού και απελπισίας σε σχέση με τη διαχείριση του υπερπληθυσμού των κρατουμένων των κλειστών φυλακών της χώρας. Και αυτό είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο, καθώς καλούνται να πάρουν αποφάσεις για τις φυλακές, «άτομα χωρίς να γνωρίζουν τι είναι φυλακή, τι είναι κιγκλίδα, και το μόνο που ενδιαφέρει την κεντρική υπηρεσία είναι να μην γίνονται εξεγέρσεις, στάσεις και αποδράσεις, αυτό δηλαδή που φαίνεται » κατά τον προαναφερόμενο διευθυντή της αγροτικής φυλακής Κασσαβέτειας και πρώην πρόεδρο της Ομοσπονδίας Σωφρονιστικών Υπαλλήλων Ελλάδας. Συνέπεια αυτού είναι και το γεγονός ότι το διαρκές και επίμονο αίτημα και των τεσσάρων διοικήσεων των αγροτικών φυλακών προς το υπουργείο, για τη συνεχή ροή κρατουμένων με μεγάλες ποινές, δεν είχε εισακουσθεί επί σειρά ετών όπως ομολογούν στις συνεντεύξεις τους, γεγονός που θα βοηθούσε ουσιαστικά στη αποσυμφόρηση των κλειστών φυλακών.

Αν ενεργοποιηθεί άμεσα το μέτρο της μεταγωγής κρατουμένων με μεγάλες ποινές στις αγροτικές φυλακές, δίνεται ουσιαστική απάντηση στο θέμα της αποσυμφόρησης των κλειστών φυλακών. Παράλληλα με αυτό, η επισκευή των χώρων κράτησης των κρατουμένων σε ημιελεύθερη διαβίωση, θα μπορούσε να αυξήσει κατά πολύ την δυναμικότητα των αγροτικών φυλακών, ως δεύτερο μέτρο για την αποσυμφόρηση των κλειστών, χωρίς να αλλοιώνεται ο χαρακτήρας λειτουργίας των αγροτικών φυλακών, δηλαδή η μεθοδευμένη κατάργησή τους. Η κατασκευή και άλλων αγροτικών φυλακών, είναι ένα τρίτο οικονομικό, άμεσο, γρήγορο και αποτελεσματικό μέτρο προς την κατεύθυνση αυτή.

Το 1964, βουλευτές της περιοχής Χαλκιδικής έδωσαν περί τα 10.000 στρέμματα της Αγροτικής Φυλακής Κασσάνδρας που θεωρείται «φιλέτο» γιατί είναι δίπλα στη θάλασσα, σε ακτήμονες οι οποίοι με τη σειρά τους τα πούλησαν σε ιδιώτες, με αποτέλεσμα στη περιοχή να έχουν ανεγερθεί σήμερα πολλά σπίτια πολυτελείας. Υπάρχουν πληροφορίες ότι ετοιμάζεται μια παρόμοια κίνηση την περίοδο αυτή, που αν αληθεύει, θα είναι η επανάληψη ενός άλλου ιστορικού λάθους με συνέπεια την συρρίκνωση και το κλείσιμο της αγροτικής φυλακής. Το 2010, σύσκεψη στο Υπουργείο Δικαιοσύνης είχε ως θέμα της την αναδιάρθρωση των Αγροτικών Φυλακών. Μήπως όμως εννοούσαν την οριστική κατάργηση τους που υλοποιείται τρία χρόνια μετά;

Παναγιώτης Γ. Σχίζας

Δρ. Εγκληματολογίας

Πηγή: http://epohi.gr